Kennisnetwerk en discussieplatform
Lessons learned en concrete acties voor juristen
Dinsdag 31 maart 2026
Pakhuis de Zwijger, Piet Heinkade 179, 1019 HC Amsterdam
Kosten: VMR leden en studenten gratis, niet-leden €50
In een tijd waarin klimaatverandering een van de meest urgente maatschappelijke uitdagingen vormt, speelt het recht een steeds prominentere rol in het afdwingen van klimaatactie en het vormgeven van duurzaamheidsbeleid.
Tijdens deze bijeenkomst staan we stil bij de vraag wat de lessons learned zijn van baanbrekende klimaatzaken zoals Urgenda vs. Staat, Shell vs. Milieudefensie, Klimaatseniorinnen vs. Zwitserland, RWE vs. Lliuya en de recente uitspraak Greenpeace vs de Staat inzake Bonaire. Deze zaken hebben niet alleen juridische precedenten geschapen, maar ook het publieke debat over klimaatverantwoordelijkheid fundamenteel beïnvloed. We onderzoeken of en hoe klimaatzaken ertoe bijdragen dat verschillende actoren in de samenleving – overheden, bedrijven en burgers – daadwerkelijk in beweging komen richting duurzaamheid.
Het programma biedt een unieke combinatie van perspectieven: van klimaatwetenschap tot juridische praktijk, van civielrechtelijke en bestuursrechtelijke invalshoeken tot strafrechtelijke benaderingen, en van NGO's tot bedrijfsleven. We hebben het voorrecht om te leren van vooraanstaande experts.
Deze middag biedt niet alleen inzicht in de juridische dimensies van klimaatzaken, maar ook concrete acties voor juristen. We nodigen u uit om actief deel te nemen aan de discussie en uw eigen ervaringen en vragen in te brengen.
13.30 - 14.00 - Ontvangst
14.00 - 14.05 - Welkom door de dagvoorzitters
14.05 - 14.30 - Hoe kan de klimaatbewuste jurist bijdragen aan het stoppen van klimaatverandering? Het perspectief van een klimaatwetenschapper.
Spreker: Heleen de Coninck, TU Eindhoven, Radboud Universiteit en Wetenschappelijke Klimaatraad, IPCC auteur:
'Juristen kunnen echt een verschil maken voor het beperken van klimaatverandering. Niet alleen in de rechtszaal, ook bij bedrijven en overheden. Daar zitten juristen vaak op sleutelposities waar de beslissing kan worden genomen die bijdraagt aan een duurzame economie en samenleving.'
14.30 - 14.55 - Klimaatzaken in de wereld: een global architecture voor klimaataansprakelijkheid
Spreker: Dennis van Berkel, Urgenda en Climate Litigation Network:
'In de 10 jaar sinds de eerste Urgenda uitspraak in Nederland is een wereldwijde juridische architectuur ontstaan op basis waarvan zowel staten als bedrijven voor de rechter verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor het gebrek aan klimaatmaatregelen en de onvermijdelijke klimaatschade die als gevolg daarvan ontstaat.'
14.55 - 15.20 - Doorwerking van het klimaatadvies van het Internationaal Gerechtshof en een blik op de toekomst
Spreker: Margaretha Wewerinke-Singh, Universiteit van Amsterdam:
'Het klimaatadvies van het Internationaal Gerechtshof verduidelijkt de juridische verplichtingen van staten ten aanzien van klimaatverandering. De komende jaren zal de doorwerking daarvan in rechtspraak, wetgeving en beleid mede bepalend zijn voor de toekomst van het klimaatrecht.'
15.20 - 15.35 - Vragen en discussie olv dagvoorzitters
15.35 - 15.55 - PAUZE
15.55 - 16.20 - De klimaatzaken vanuit civiel- en bestuursrechtelijk perspectief
Spreker: Edward Brans, Pels Rijcken en Universiteit Utrecht
'Het klimaataansprakelijkheidsrecht ontwikkelt zich in hoog tempo en raakt steeds verder verbreed. Interessant is om te bezien wat de trends zijn in de klimaatgerelateerde uitspraken. Dat is wat vanmiddag aan de orde zal komen.'
16.20 - 16.45 - De rol van het strafrecht binnen het juridische antwoord op klimaatverandering
Spreker: Sjoerd Lopik, De Roos en Universiteit Leiden
'Het klimaatrecht ontwikkelde zich van internationale verdragen en Europese wetten naar procedures in nagenoeg ieder rechtsgebied. De baanbrekende civielrechtelijke klimaatzaken worden vaak besproken, maar ook het bestuurs- en strafrecht bieden volop kansen voor klimaatmitigatie. Dat leidt inmiddels tot kansen en verplichtingen voor overheden, en boetes en risico’s voor bedrijven.'
16.45 - 17.00 - Vragen en discussie olv dagvoorzitters
17.00 - 18.00 - Afsluiting en borrel
De dagvoorzitters van deze middag zijn:
Valérie van 't Lam, Stibbe
Marleen Velthuis, Loyens&Loeff, beide bestuurslid van de VMR
E.H.P. Brans en X.W. de Vries, 'Concretisering van klimaatverplichtingen: de EHRM-uitspraak Verein KlimaSeniorinnen e.a./Zwitserland, Voor verdragsstaten en ook voor bedrijven?', Maandblad voor Vermogensrecht 2024, 10, p. 336-342.
M. Wewerinke-Singh en S. Mead (ed.), The Cambridge Handbook on Climate litigation, Cambridge University Press 2025 (open access)
S.Lopik, Klimaatstrafrecht: de rol van het strafrecht binnen het juridische antwoord op klimaatverandering (diss Rijksuniversiteit Leiden), 2025
M.W. Scheltema en E.H.P. Brans, 'Shell/Milieudefensie. Geen reductiebevel voor Shell. Wel een aantal voor klimaat- en milieuzaken belangrijke mijlpalen', M en R 2025/42.
E.H.P. Brans, X.W. de Vries, De lange arm van het klimaataansprakelijkheidsrecht. Zijn carbon majors aansprakelijk te houden voor klimaatschade die elders in de wereld wordt geleden? Lliuya/RWE en Asmania e.a./Holcim, MvV 2026/2
Climate Litigation Network, Report: Laying the foundations for our shared future, how ten years of climate cases built a legal architecture for climate protection
Luistertip
Podcast - 10 YEARS of climate litigation- between heat and hope by climate litigation.uva.nl
