Ruim een jaar geleden hebben de rechtbanken Oost-Brabant, Overijssel en Rotterdam gezamenlijk een Landelijke WED-kamer opgericht. Gespecialiseerde rechters van deze drie rechtbanken behandelen in die kamer strafzaken die betrekking hebben op de Wet Economische Delicten (WED). De zittingen hebben beurtelings plaats bij de betrokken rechtbanken en de combinatie bestaat dan steeds uit rechters van elk van de drie rechtbanken.

Doel van deze samenwerking is het vergroten van de kennis van de deelnemende rechters, door kennisdeling en doordat de betrokken rechters eenvoudigweg meer WED-zaken doen. Dat is nuttig, want dit soort zaken zijn met hun dikke, vaak vrij technische dossiers en de ingewikkelde onderliggende wetgeving in de regel een stuk complexer dan de gemiddelde commune strafzaak. Het vergt de nodige meters om daarin ervaren te worden.

De eerste zaak van de Landelijke WED-kamer haalde meteen het nieuws: twee mannen en een bedrijf werden veroordeeld voor het veroorzaken van milieuschade en gezondheidsklachten na het storten van staalslakken.[1] Een goed voorbeeld van een tamelijk technische zaak met ook grote maatschappelijke gevolgen – omwonenden rapporteerden onder meer longproblemen en huidirritatie als gevolg van het handelen van betrokkenen.

De reacties waren positief: in het WODC-rapport Effectiviteit van strafrechtelijke sancties bij ernstige milieudelicten werd de meerwaarde benoemd[2] en ook de betrokken rechters zijn enthousiast. Zij noemen als positieve punten niet alleen de kennisvergroting maar ook de diversiteit van zaken. De behandeling van een zaak over een boer die niet goed voor zijn koeien zorgde vraagt een heel andere aanpak dan die van een chemisch bedrijf dat ervan verdacht wordt in strijd met een vergunning styreen monomeer te hebben geloosd. De extra reistijd naar Rotterdam, Zwolle of Den Bosch neemt men in de regel graag voor lief.

Ondanks deze goede ervaringen kampt de Landelijke WED-kamer nu met een onverwacht probleem: de ingeroosterde zittingen kunnen niet worden gevuld. Het afgelopen jaar zijn meerdere zittingen van de Landelijke WED-kamer om die reden komen te vervallen, en ook voor de komende periode is er onvoldoende aanwas vanuit het Functioneel Parket. Wat daarvan de oorzaak is, is nog niet helder. Het lijkt geen planningsprobleem te zijn, want er zijn eenvoudigweg geen of onvoldoende zittingsgerede zaken. Als dat inderdaad het euvel is, zou dat betekenen dat er weinig bestaansreden is voor de Landelijke WED-kamer. Dat er een gebrek aan WED-zaken zou zijn, is echter niet een beeld dat wordt herkend door de handhavings- en opsporingsdiensten. Dit alles leidt ertoe dat op dit moment nog onduidelijk is of en zo ja, in welke vorm de Landelijke WED-kamer een doorgang zal vinden. Wel staan de rechtbanken klaar voor een doorstart, mocht die zich aandienen.

Auteur: Jorien Tijink, rechter bij de Rechtbank Rotterdam en lid van VMR werkgroep milieucriminaliteit

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

[1] Taakstraffen voor mannen na vervuilen van bodem Hellevoetsluis met 63.000 ton giftige staalslakken | Regio | AD.nl.

[2] M.H.A. Kluin, A. Bron, L.F.M. Ansems, J.M.W. Lindeman & B. van der Vorm, Effectiviteit van strafrechtelijke sancties bij ernstige milieudelicten, 2026 WODC WODC rapport (2026) Effectiviteit van strafrechtelijke sancties bij ernstige milieudelicten