Eind 2025 begonnen de Brabantse kranten te schrijven over een opmerkelijke zaak in het Nederlands-Belgische grensgebied, waarbij het ging om malafide ‘afvalverwerkers’ die van meerdere afvalmarkten thuis waren.[i]  De casus kan worden gezien als één van de grofste gevallen van milieucriminaliteit die zich in de afgelopen jaren in ons land hebben voorgedaan, maar heeft landelijk nog weinig aandacht getrokken.

De hoofdverdachten zijn een Nederlander en twee Belgen. De eerstgenoemde was in een andere zaak, na het maken van procesafspraken, al veroordeeld tot een taakstraf van 900 uur voor het ongeoorloofd wegwerken van bloedafval in een mestvergister.[ii] In deze nieuwe zaak werd de meeste milieuschade, voor zover tot nu toe bekend, aangericht door vele tonnen industrieel afvalzout, dat voor een deel werd begraven, in elk geval in België. Of dat in Nederland ook gebeurde is nog niet helemaal duidelijk, maar wel dat het in ons land werd vermengd met mest en uitgereden. Sommige boeren was kennelijk met succes wijsgemaakt dat met zout vermengde mest de bodem zou verbeteren.[iii] Opmerkelijk was dat de ene Belgische hoofdverdachte tot begin dit jaar vicevoorzitter was van de Belgische tak van Farmers Defence Force, terwijl de andere aan de Vlaamse variant van boer-zoekt-vrouw had meegedaan.[iv] Veel moeite om onder de radar te blijven deden ze dus niet.

Hoe kwam de zaak aan het rollen? Dat was in 2024 te danken aan inspecteurs van de Omgevingsdienst die een tip van een bewoner kregen die leidde naar met mest vermengd zout dat was uitgereden over het land, en daarop een onderzoek startten. Dit roept de vraag op waarom er niet eerder meldingen waren gedaan. Er stonden vaak tegelijkertijd meerdere vrachtwagens uit allerlei windstreken bij de Nederlandse verdachte op het erf in Baarle-Nassau, en dat moest toch zijn opgevallen. Dit is herkenbaar in kleinere plattelandsgemeenten, waar signalen over ‘de buurman’ niet snel worden gemeld. Maar, kennelijk viel het ook bij de wijkagenten, de boa’s van de gemeente en andere toezichthouders niet genoeg op om er eens te gaan controleren.

De Belgische autoriteiten waren al wel een onderzoek gestart op de Belgische verdachten, en werkten samen met de Omgevingsdienst. Vervolgens was de vraag wie deze zaak in Nederland verder moest gaan onderzoeken. Voor bodemvervuiling is de gemeente de eerst aangewezen partij, maar kleinere plattelandsgemeenten moeten dan al snel een beroep doen op de Omgevingsdienst. Die heeft ook maar beperkte mogelijkheden, dus dan komt de politie in beeld. Een grotere zaak is dan voor het milieuopsporingsteam van de regionale eenheid, maar die hebben doorgaans ook niet direct ruimte om een onderzoek te starten. Hier was bovendien de vraag of deze casus niet dusdanig omvangrijk was dat het High Impact Environmental Crime team van de Landelijke eenheid deze moest gaan oppakken. Maar ook andere partners zouden een rol moeten pakken. De Inspectie Leefomgeving en Transport, omdat het zoutafval illegaal de Belgische grens over was gegaan. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit omdat het zout vervuild was met glycerine, wat mogelijk gevolgen kan hebben voor gewassen en er schadelijke stoffen in de voedselketen terecht kunnen komen. De hete aardappel werd te lang heen en weer geschoven. In juni dit jaar werd bekend dat er nu toch een strafrechtelijk onderzoek is gestart. De berichtgeving in de media en de maatschappelijke verontwaardiging daarover zal ongetwijfeld een rol hebben gespeeld. Het neemt niet weg dat  van deze casus nog veel valt te leren, vooral over wat er beter en vooral sneller kan, zowel op het vlak van signaleren, als het geven van opvolging.

Auteur: Toine Spapens, Tilburg University en lid van de VMR Werkgroep Milieucriminaliteit

--------------------------------------------------------------------------------------------------------

[i] H. Strikkers & H. de Ree, Miljoenen kilo’s zout in Brabantse grond. Brabants Dagblad, 6 juni 2026. Zie ook: https://www.bndestem.nl/redactie/2026/dumpingenvanzoutingrensstreek/

[ii] K. Spanjers, Kopstuk afval- en mestfraude sluit deal met justitie: Peet W. moet 1,3 miljoen betalen en krijgt 900 uur werkstraf. Eindhovens Dagblad, 5 december 2025; P. van Erp, Tankwagens vol bloed illegaal in mestvergister Esbeek gedumpt: ‘Voor mij grote nachtmerrie geworden’. Brabants Dagblad, 28 april 2026.

[iii] J. van der Aa, Hoe de Kempense afvalmaffia jarenlang haar gang kon gaan: ‘Ik rij met een dorser over je heen en steek je onder de grond’, De Morgen, 7 februari 2026.

[iv] H. Strikkers & H. de Ree, Belgische ‘afvalmaffia’ ook in beeld voor drugsdumpingen. BN/De Stem, 1 november 2025; H. Strikkers, Bestuur FDF België vertrekt op dag van onthullingen over illegale dumpingen in grensstreek. Brabants Dagblad, 17 februari 2026