VMR blokje




Kennis­netwerk voor milieu-, water- en natuur­beschermings­recht 

VMR Actualiteitendag 2024 - 28 maart 2024

Programma, presentaties en literatuurtips

Kars de Graaf - Voorwoord

kars-de-graaf

Van harte welkom op onze 14e VMR Actualiteitendag. Vandaag nemen twaalf deskundigen u mee langs een breed palet van onderwerpen in het omgevingsrecht. U hoort over de actualiteiten rondom de Omgevingswet, zoals de regulering van milieubelastende activiteiten, de (on)mogelijkheden van het omgevingsplan, en de toepassing van het overgangsrecht. Ook andere thema’s komen aan de orde, zoals het algemeen bestuurs(proces)recht, de handhaving en de ontwikkelingen op het terrein van water, energietransitie, milieueffectrapportage en natuur. U hoort daarnaast over het voorzorgsbeginsel bij bestrijdingsmiddelen, de ontwikkelingen bij kernenergie, en over gezondheid in de Omgevingswet.
Het bestuur van de VMR is bijzonder dankbaar dat we weer twaalf deskundigen bereid hebben gevonden om u in één dag bij te praten over de belangrijkste ontwikkelingen. Ik wens u namens het bestuur een aangename en leerzame dag toe.

Kars de Graaf

voorzitter VMR, hoogleraar bestuursrecht en duurzaamheid, Rijksuniversiteit Groningen

9.35 - 10.00 Hanna Tolsma - Algemeen bestuursprocesrecht

1-tolsma

Hoogleraar Besluitvorming en rechtsbescherming in het omgevingsrecht

PRESENTATIE Hanna Tolsma

Onderwerp

In deze bijdrage wordt aan de hand van een selectie van jurisprudentie en literatuur een overzicht gegeven van belangrijke ontwikkelingen in het bestuurs(proces)recht. Aan de orde komen ontwikkelingen in de rechtspraak over vroegtijdige participatie, het verruimen van de verschoonbaarheid van de termijnoverschrijding en de goede procesorde. Ook wordt aandacht besteed aan het wetsvoorstel Wet versterking waarborgfunctie Awb en de regeling voor procedurele versnelling in het wetsvoorstel Wet versterking regie volkshuisvesting.

Literatuur

Jurisprudentie

Verruiming evenredigheidsbeginsel

  • CBb 26 maart 2024, ECLI:NL:CBB:2024:190 (verruiming evenredigheidsbeginsel)

Vroegtijdige participatie

  • ABRvS 12 juli 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2674, AB 2023/237, m.nt. Tolsma

Verschoonbare termijnoverschrijding (art. 6:11 Awb)

  • CBb 31 januari 2024, ECLI:NL:CBB:2024:31 (grote kamer)
  • ABRvS 28 februari 2024, ECLI:NL:RVS:852
  • Conclusie A-G Widdershoven, ECLI:NL:CBB:2023:476

Goede procesorde (art. 8:58 Awb)

  • ABRvS 28 februari 2024, ECLI:NL:RVS:2024:838
  • ABRvS 28 februari 2024, ECLI:NL:RVS:2024:852
  • ABRVS 28 februari 2024, ECLI:NL:RVS:2024:844

10.00 -10.25 Bart Arentz - Inrichtingen en milieubelastende activiteiten

foto-bart-arentz-bewerkt

Provincie Drenthe

PRESENTATIE Bart Arentz

Onderwerp

Op 1 januari jl. is de Omgevingswet in werking getreden, maar ook oud recht blijft nog een tijd van betekenis. Ingegaan wordt op een aantal (belangrijke) milieu-uitspraken en een aantal thema’s waar “we” in de praktijk inmiddels tegenaan zijn gelopen. Thema’s die besproken worden zijn onder meer: recente BBT-conclusies, de Grubbenvorst- en Diemen-uitspraak, energiebesparing, grote lawaaimakers, geurgevoelige objecten, de milieuneutrale wijziging, ambtshalve wijzigingen, het installatiebegrip en niet te vergeten de specifieke zorgplicht.

Regelgeving

Omgevingswet, Omgevingsbesluit, Besluit kwaliteit leefomgeving en Besluit activiteiten leefomgeving

Literatuur

  • M. Boeve en V. van 't Lam, Aanscherping en vergroening van de regelgeving voor de industrie, M en R 2023/14
  • K. de Graaf, A. Stoetman & H. Tolsma, Van besparen naar verduurzamen. Actualisatie van de algemene regels over energiegebruik voor milieubelastende activiteiten, M en R 2023/39

Jurisprudentie

  • ABRvS 27 juli 2022, ECLI:NL:RVS:2022:2157 (Grubbenvorst);
  • ABRvS 30 augustus 2023, ECLI:NL:RVS:2023:3328 (Diemen);
  • ABRvS, 29 november 2023, ECLI:NL:RVS:2023:4404 (stemgeluid);
  • Rb. Oost-Brabant 16 juni 2023, ECLI:NL:RBOBR:2023:2931 (Nevele en Wet geurhinder);
  • ABRvS 25 oktober 2023, ECLI:NL:RVS:2023:3941 (revisievergunning / ongewoon voorval);
  • Rb. Oost-Brabant 8 januari 2024, ECLI:NL:RBOBR:2024:26 (tijdelijke vergunning);
  • ABRvS 4 oktober 2023, ECLI:NL:RVS:2023:3704 (maatwerkvoorschrift 12 dagen-regeling);
  • ABRvS 31 januari 2024, ECLI:NL:RBGEL:2024:425 (ambtshalve wijziging);
  • Rb. Noord-Nederland 13 september 2023, ECLI:NL:RBNNE:2023:3823 (RWE / onderkant range);
  • Rb. Den Haag 31 oktober 2023, ECLI:NL:RBDHA:2023:17156 (pZZS);
  • Rb. Den Haag 16 maart 2023, ECLI:NL:RBDHA:2023:3302 (pZZS);
  • Rb. Midden-Nederland 2 november 2023, ECLI:NL:RBMNE:2023:5722 (handhaving minimalisatieverplichting).

10.25 - 10.50 Rachid Benhadi - Omgevingsplan en bestemmingsplan verbrede reikwijdte

4-rachid-benhadi-inzoom
Advocaat bij Hekkelman Advocaten

PRESENTATIE Rachid Benhadi

Onderwerp

Het omgevingsplan en bestemmingsplan verbrede reikwijdte.

Literatuur

  • J.C. van Oosten en A. Span, Toepassing van het evidentiecriterium bij exceptieve toetsing van onherroepelijke planregels met open norm, TO 2023, nr. 4
  • A.G.A. Nijmeijer, Samenloop van wijzigingsbesluiten: achilleshiel in de uitvoeringspraktijk van het omgevingsplan, TBR 2023/131
  • D. Korsse, De structuur van het omgevingsplan, TBR 2023/130
  • Wetsvoorstel Wet versterking regie volkshuisvesting (Kamerstukken 36512

Jurisprudentie

  • Conclusie staatsraad advocaat-generaal Nijmeijer, 5 april 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1367
  • ABRvS 18 april 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1505
  • ABRvS 19 april 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1523
  • ABRvS 26 april 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1652
  • ABRvS 12 juli 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2696
  • ABRvS 6 september 2023, ECLI:NL:RVS:2023:3380
  • ABRvS 27 september 2023, ECLI:NL:RVS:2023:3614, AB 2023/286
  • ABRvS 11 oktober 2023, ECLI:NL:RVS:2023:3768
  • ABRvS 11 oktober 2023, ECLI:NL:RVS:2023:3765
  • ABRvS 6 december 2023, ECLI:NL:RVS:2023:4528
  • ABRvS 13 maart 2024, ECLI:NL:RVS:2024:1048
  • ABRvS 27 maart 2024, ECLI:NL:RVS:2024:1174

10.50 - 11.10 PAUZE

Koffie en thee in de zijruimtes

11.10 - 11.35 Lisa van der Maden - Handhaving van het ongevingsrecht

6-foto-lisa-vd-maden

Advocaat bij Stibbe

PRESENTATIE Lisa van der Maden

Onderwerp

  • Handhaving van omgevingsrecht
  • Wettelijke ontwikkelingen
    • Greenwashing
    • Wet Strafbaarstelling Ecocide
  • Bestuursrechtelijke handhaving, varia:
    • Overtrederschap:
      • functioneel daderschap
      • bestuursdwang
    • Evident onredelijke boetebesluiten
    • Duidelijke lastgeving
    • Evenredigheid
    • Beginselplicht tot handhaving
    • Omgevingswet
    • Gedogen
    • Nemo tenetur
  • Strafrechtelijke handhaving:
    • Omzetgerelateerde boete
    • Samenloop

Literatuur

Jurisprudentie

Een greep uit relevante recente jurisprudentie. Niet alle uitspraken zullen tijdens de Actualiteitendag besproken worden.

  • Bestuursrechtelijke handhaving:
  • Overtrederschap: functioneel daderschap
    • ABRvS 31 mei 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2071.
    • ABRvS 31 mei 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2067.
    • ABRvS 24 januari 2024, ECLI:NL:RVS:2024:266 t/m 271.
  • Overtrederschap: bestuursdwang
    • ABRvS 15 februari 2023, ECLI:NL:RVS:2023:609.
    • ABRvS 19 juli 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2779.
  • Evident onredelijke boetebesluiten
    • CRvB 19 juli 2023, ECLI:NL:CRVB:2023:1363.
  • Duidelijke lastgeving
    • Vzr. ABRvS 12 april 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1425.
    • ABRvS 21 februari 2024, ECLI:NL:RVS:2024:734.
    • Rb. Overijssel 9 februari 2024, ECLI:NL:RBOVE:2024:692.
    • ABRvS 17 januari 2024, ECLI:NL:RVS:2024:133.
    • ABRvS 3 januari 2024, ECLI:NL:RVS:2024:3.
    • ABRvS 22 maart 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1141.
  • Evenredigheid
    • ABRvS 30 mei 2023, AB 2023/109
    • Rb. Oost-Brabant 25 mei 2023, ECLI:NL:RBOBR:2023:2436.
  • Beginselplicht tot handhaving
    • ABRvS 19 april 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1531.
    • ABRvS 11 oktober 2023, ECLI:NL:RVS:2023:3759.
    • ABRvS 8 november 2023, ECLI:NL:RVS:2023:4153.
    • ABRvS 22 november 2023, ECLI:NL:RVS:2023:4321.
  • Omgevingswet
    • Rb. Oost-Brabant 12 februari 2024, ECLI:NL:RBOBR:2024:473
    • ABRvS 17 januari 2024, ECLI:NL:RVS:2024:133.
  • Gedogen
    • ABRvS 28 februari 2024, ECLI:NL:RVS:2024:852.
    • ABRvs 13 september 2023, ECLI:NL:RVS:2023:3431.
  • Nemo Tenetur
    • Vzr. Rb. Rotterdam 11 december 2023, ECLI:NL:RBROT:2023:11786.

Strafrechtelijke handhaving:

  • Omzetgerelateerde boete
    • Rb. Oost-Brabant 30 januari 2024, ECLI:NL:RBOBR:2024:306.
  • Samenloop
    • Gerechtshof Den Bosch 22 november 2023, ECLI:NL:GHSHE:2023:3899.

11.35 - 12.00 Constantijn Hageman - Overgangsrecht Omgevingswet

    profielfoto-cphageman

    Senior wetgevingsjurist omgevingsrecht

    Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

    PRESENTATIE Constantijn Hageman

    Onderwerp

    In deze bijdrage gaat de spreker in op het overgangsrecht van het stelsel van de Omgevingswet. Naast de algemene principes van de Invoeringswet Omgevingswet zijn uit milieurechtelijk oogpunt een aantal specifieke onderdelen van het overgangsrecht van belang. Deze zijn op verschillende plaatsen te vinden. Aan de orde komen o.a. het overgangsrecht dat deel uitmaakt van de algemene rijksregels voor activiteiten in het Besluit activiteiten leefomgeving, het overgangsrecht in geval van nieuwe initiatieven die omzetting vergen van decentrale (milieu)regels in de bruidsschat in het tijdelijk deel van het omgevingsplan, de Vangnetregeling Omgevingswet en diverse overgangsrechtelijke aspecten rond omgevingsvergunningen.

    Literatuur

    Jurisprudentie

    • Rb. Oost-Brabant, 15 januari 2024, ECLI:NL:RBOBR:2024:101.

     

    12.00 - 12.25 Esther Broeren - Het voorzorgsbeginsel en bestrijdingsmiddelen

    foto-esther-broeren
    Advocaat bij ELEMENT Advocaten

    PRESENTATIE Esther Broeren

    Onderwerp

    Een andere blik op het voorzorgsbeginsel; jurisprudentie in het kader van de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden.

    Jurisprudentie

    • Gerecht 17 mei 2018, T-584/13. ECLI:EU:T:2018:279
    • HvJEU 1 oktober 2019, C-616/17. ECLI:EU:C:2019:800
    • HvJEU 6 mei 2021, C-499/18. ECLI:EU:C:2021:367
    • HvJEU 9 december 2021, C-374/20. ECLI:EU:C:2021:990
    • HvJEU 19 januari 2023, C-162/21. ECLI:EU:C:2023:30.
    • HvJEU 22 juni 2023, C-259/22
    • Gerechtshof Arnhem - Leeuwarden, 10 juli 2023, ECLI:NL:GHARL:2023:6083
    • Conclusie A-G 28 september 2023, C-309/22 en C-310/22. ECLI:EU:C:2023:717

    12.25 - 12.30 VMR AGENDA en VMR Jong

    VMR Agenda

    24 april - Nieuwe EU-wetgeving voor hernieuwbare energie en natuurherstel

    23 mei - Verduurzaming gebouwde omgeving

    20 juni - Bestuursrecht en Omgevingswet: theorie en praktijk

     

    VMR Jong kort

    12.30 - 13.15 uur - LUNCH

    .

    13.15 - 13.40 Tijn Kortmann, Meike Pakkert - Kernenergie

    foto-tijn-kortmann foto-meike-pakkert

    Beiden advocaat bij Stibbe

    PRESENTATIE Tijn Kortmann en Meike Pakkert

    Onderwerp

    Kernenergierecht heeft altijd een bijzondere plek ingenomen binnen het omgevingsrecht. Ook na inwerkingtreding van de Omgevingswet, waarmee de meeste omgevingsrechtelijke wetten zijn vervallen, blijft de Kernenergiewet bestaan. In deze presentatie zullen wij ingaan op deze speciale positie van het kernenergierecht binnen het omgevingsrecht en de recente ontwikkelingen op dit gebied. Wij zullen daarbij onder meer aandacht besteden aan de recente aanpassingen van de wet naar aanleiding van een procedure bij het Nalevingscomité van het Verdrag van Aarhus (Aarhus Convention Compliance Committee) en de aandacht die vanuit dit comité uitgaat naar kernenergie.

    Ook bespreken wij de regeling van financiële zekerheid voor buitengebruikstelling en ontmanteling van nucleaire inrichtingen, met specifieke aandacht voor (de rechtspraak rond) GKN Dodewaard.

    Ten slotte lichten wij het recente evaluatieonderzoek van de Kernenergiewet toe, dat binnenkort zal worden gepubliceerd en besteden wij aandacht aan enkele actualiteiten op het gebied van kernenergie.

    Literatuur

    • C.N.J. Kortmann & A. Span, 'De Kernenergiewet in vogelvlucht', M en R 2019/2
    • Kamerstukken II 2022/23, 32645, nr. 102 en bijlage (Aankondiging evaluatie Kernenergiewet)
    • Kamerstukken II 2023/24, 25422, nr. 296 (Voortgang evaluatie Kernenergiewet)
    • Aanbeveling van het Nalevingscomité bij het Verdrag van Aarhus van 4 oktober 2018, ACCC/C/2014/104 (Netherlands)
    • Wet van 22 december 2021 tot wijziging van de Kernenergiewet (verruiming inspraak) (Stb. 2022, 21)

    Jurisprudentie

    • ABRvS 3 november 2021, ECLI:NL:RVS:2021:2442 (GKN Dodewaard)
    • ABRvS 19 april 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1521 (GKN Dodewaard)

    13.40 - 14.05 Marcel Soppe - Milieueffectrapportage

    8-foto-marcel-soppeAdvocaat Soppe Gundelach advocaten en geassocieerd medewerker Universiteit Utrecht

    PRESENTATIE Marcel Soppe

    Onderwerp

    Op 1 januari jl. is de Omgevingswet in werking getreden. Wat betekent dat voor de mer-regelgeving? Daarnaast wordt ingegaan op de relevante jurisprudentie van de afgelopen periode.

    Regelgeving

    Omgevingswet en Omgevingsbesluit

    Literatuur

    • Artikel ‘Jurisprudentie mer-beoordeling 2023’, M en R 2024, afl. 2
    • Marcel Soppe,‘Meer mer-beoordelingen onder de Omgevingswet: wat verandert er wel en wat niet?’, in: K. Winterink, M. Soppe, Op weg naar de Omgevingswet met de VMA, 2023

    Jurisprudentie

    • HvJ EU 9 maart 2023, ECLI:EU:C:2023:176 (een plan dat is voorgeschreven in een eerder plan is bestuursrechtelijk voorgeschreven plan in zin smb-richtlijn)
    • ABRvS 29 maart 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1250 (alternatieven MER)`
    • ABRvS 10 mei 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1829 (autonome ontwikkeling (referentie MER); alternatieven MER)
    • ABRvS 31 mei 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2115 (ontbreken mer-beoordelingsbesluit niet langer fundamenteel gebrek)
    • ABRvS 5 juli 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2573 (verzuim plan-mer plannen en programma's heeft niet zonder meer Unierechtelijke gevolgen voor daarop gebaseerde vergunningbesluiten)
    • ABRvS 5 juli 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2586 (een bestaand maar planologisch niet legaal motorcrosscircuit ziet op de aanleg van een permanente racebaan)
    • ABRvS 24 januari 2024, ECLI:NL:RVS:2024:245 (uitleg landinrichtingsproject mer-regelgeving)
    • Jurisprudentie genoemd in bijdrage “Jurisprudentie mer-beoordeling 2023” (zie literatuur)

    14.05 - 14.30 Lianne Barnhoorn - Energietransitie

    foto-lianne-barnhoorn

    Senior advocaat omgevingsrecht bij Pels Rijcken 

    PRESENTATIE Lianne Barnhoorn

    Onderwerp

    De energietransitie is in volle gang. Dat moet ook wel: Nederland staat voor een flinke opgave. In de Europese en Nederlandse Klimaatwet zijn emissiereductie doelstellingen vastgesteld. De netto-uitstoot van emissies moet in 2050 zijn gereduceerd tot nul. Voor 2030 wordt gestreefd naar een emissiereductie van 55% ten opzichte van 1990. Om deze doelstellingen te halen zijn er al de nodige stappen ondernomen. Zo is er een Klimaatakkoord en wordt er in regio’s samengewerkt in Regionale Energiestrategieën. De energietransitie staat ook voor een aantal juridische uitdagingen. Wie is het bevoegd gezag? Hoe om te gaan met de nieuwe projectprocedure uit de Omgevingswet en het bepalen van lokale normen voor windparken? Dat zijn slechts enkele voorbeelden. Lianne Barnhoorn bespreekt deze uitdagingen graag met u.

    Literatuur

    Afspraken van het Klimaatakkoord

    Nationaal Programma Regionale Energiestrategie

    Jurisprudentie

    • HvJ EU 25 juni 2020, C-24/19, ECLI:EU:C:2020:503
    • ABRvS 30 juni 2021, ECLI:NL:RVS:2021:1395
    • ABRvS 12 april 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1446

    14.30 - 14.45 PAUZE

    .

    14.45 - 15.10 Ralph Frins - Natuurbeschermingsrecht

    10-foto-ralph-frins-closeup
    Universitair hoofddocent Omgevingsrecht, Tilburg University

    PRESENTATIE Ralph Frins

    Onderwerp

    Actuele ontwikkelingen op het gebied van het natuurbeschermingsrecht, meer specifiek op het gebied van het gebiedsbeschermingsrecht. Naast enkele cruciale uitspraken wordt ingegaan op ontwikkelingen m.b.t. wet- en regelgeving en beleid. 

    Literatuur

    • F. Onrust, ‘Kroniek Natuurbescherming – Gebiedsbescherming (deel 1)’, BR 2023/74.
    • M. Verwoerd, ‘Stikstof en bouwen’, NBR 2024/3.
    • P. Mendelts, ‘De nieuwe Europese Natuurherstelverordening na behandeling door het Europees Parlement’, MenR 2023/88.
    • Rijksoverheid, Samenvatting ontwerp Nationaal Programma Landelijk Gebied

    Jurisprudentie

    • Rb. Gelderland 18 oktober 2022, ECLI:NL:RBGEL:2022:5829 vs. Rb. Oost-Brabant 01 december 2022, ECLI:NL:RBOBR:2022:5232
    • ABRvS 5 april 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1299
    • ABRvS 16 augustus 2023, ECLI:NL:RVS:2023:3129
    • ABRvS 06 december 2023, ECLI:NL:RVS:2023:4540
    • ABRvS 17 januari 2024, ECLI:NL:RVS:2024:129 en 131
    • ABRvS 14 februari 24, ECLI:NL:RVS:2024:625
    • ABRvS 28 februari 2024, ECLI:NL:RVS:2024:831
    • ABRvS 28 februari 2024, ECLI:NL:RVS:2024:838, 844 en 852
    • ABRvS 06 maart 2024, ECLI:NL:RVS:2024:951 (ViA15 (3))

      15.10 - 15.35 Teun Verstappen - Gezondheid en Omgevingswet

      11-foto-teun-verstappen-close-up
      Senior jurist bij Omgevingsdienst Brabant Noord

      PRESENTATIE Teun Verstappen

      Onderwerp

      Het thema gezondheid vormt een actueel en veelzijdig onderwerp binnen het milieurecht. De relevantie van dit thema kan niet worden onderschat, nu het fysieke leefmilieu na roken nog steeds de belangrijkste risicofactor voor de Nederlandse volksgezondheid vormt. Een veelzijdig thema vraagt echter om afbakening. In dit onderdeel van de Actualiteitendag zal daarom worden stilgestaan bij een meer recente ontwikkeling waarbij de bescherming van de volksgezondheid met een beroep op grondenrechten (vooral artikel 8 EVRM) via het overheidsaansprakelijkheidsrecht wordt afgedwongen. Meer specifiek wordt hierbij aandacht besteed aan de ontwikkelingen rondom de regulering van agrarische geurhinder.

      Literatuur

      Jurisprudentie

      Rb. Den Haag, 14 september 2022, ECLI:NL:RBDHA:2022:9119
      Rb. Den Haag 20 maart 2024, ECLI:NL:RBDHA:2024:3734
      Rb. Oost-Brabant 16 juni 2023, ECLI:NL:RBOBR:2023:2933
      Rb. Oost-Brabant 15 februari 2024, ECLI:NL:RBOBR:2024:544

      15.35 - 16.00 Frank Groothuijse - Waterrecht

      foto-frank-groothuijse


      Hoogleraar Europees en nationaal Omgevingsrecht aan de Universiteit Utrecht, verbonden aan het Utrecht Centre for Water Oceans & Sustainability Law

      PRESENTATIE Frank Groothuijse

      Onderwerp

      In deze bijdrage zal een overzicht worden gegeven van de belangrijke wijzigingen voor het waterrecht die zich hebben voorgedaan met de inwerkingtreding van de Omgevingswet.  

      Literatuur

      • H.J.M. Havekes, P.J. de Putter, Willem Wensink, Praktijkboek Waterbeheer onder de Omgevingswet, Den Haag, Boom Juridisch 2022
      • F.A.G. Groothuijse, Kamerbrief ‘Water en Bodem sturend’, TBR 2023/27
      • H.E. Woldendorp, Gokken met geleend geld. Het arrest van het Europese Hof van 5 mei 2022 over tijdelijke achteruitgang van de waterkwaliteit, TO 2023/1, p. 13-22.
      • A. Veldkamp e.a., Wat is drinkwater? Publieke zorg- en leveringsplicht in het kader van de openbare drinkwatervoorziening, NJB 2023/1701
      • M.A. Robesin, UN-Waterconferentie 2023: naar internationale regulering van watergebruik? Verslag van het VMR-webinar op 17 november 2022, M en R 2023/3.

      Jurisprudentie

      • HvJ EU 5 mei 2022, C-525/20, ECLI:EU:C:2022:350, AB 2022/259
      • ABRvS 29 maart 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1250, AB 2023/220
      • ABRvS 14 december 2022, ECLI:NL:RVS:2022:3757, AB 2023/45
      • ABRvS 20 april 2022, ECLI:NL:RVS:1161, AB 2023/23
      • ABRvS 30 november 2022, ECLI:NL:RVS:2022:3522, AB 2023/53
      • ABRvS 18 januari 2023, ECLI:NL:RVS:164, M en R 2023/41
      • ABRvS 14 december 2022, ECLI:NL:RVS:2022:3733, AB 2023/281
      • Zeeland-West-Brabant 18 januari 2024, ECLI:NL:RBZWB:2024:303

      Met dank aan

       

      vfz-logo-fc

      stibbe

      habitat-logo2022

       

      De in dit programmaboekje gelinkte literatuur is tot 1 juni 2024 ter beschikking gesteld door:

      Wolters Kluwer

      Boom Juridische uitgevers